Reisverslag oktober 2017

Op 9 oktober reizen wij af naar Haïti. Wij zijn: Hans Kagchelland, Huub van der Zel, Nico Olsthoorn en ondergetekende. Nico vertegenwoordigt een stichting die de projecten van Jarikin financieel ondersteunt en Huub reist mee namens stichting ‘Leren van elkaar’. Hij onderzoekt of het door hen ontwikkelde systeem ‘Pachamama Raymi‘ ook in Haïti kans van slagen heeft. Hans is bestuurslid van Jarikin en ik reis mee namens Priva. Jan Prins reist wegens gezondheidsredenen niet mee.

Doel van onze reis: kennismaken met dit complexe land, bezoeken van enkele projecten en als hoofddoel de opening van de school ‘Ecole Mixte Evangelique Jarikin’, de door stichting Jarikin gefinancierde school.

We reizen via London Gatwick en New York waar we overnachten.  Na een heel kort nachtje, waarin de biologische wekker al wat uurtjes vroeger afging dan de elektronische, zitten we om 0700 uur weer in het vliegtuig voor de laatste etappe: van JFK-airport naar Port au Prince. Vier uur vliegen voordat we de hitte ingaan. Het is zo’n 35 graden in Port au Prince, met een luchtvochtigheid van boven de 80%.

Aangekomen op het vliegveld gaat Hans met Pascal van Slingerland, de aannemer die de school gebouwd heeft, alvast naar de nieuwe school om de oplevering te verzorgen en om de vlaggen af te leveren. Wij wachten samen met Johan Smoorenburg (Coeur pour Haïti) op Sylvia en Maaike van stichting Wilde Ganzen die ons de komende dagen vergezellen op onze reis.

Met de bus van Johan doen we een eerste verkenningstour door de stad. Wat opvalt is de chaos: niet allen de chaos in het verkeer maar ook de chaos in delen van de stad zelf: Port-au-Prince is in 2010 getroffen door een aardbeving die onnoemelijk veel schade en slachtoffers heeft veroorzaakt. Nu, bijna acht jaar later, is de stad nog steeds een oorlogsgebied. En bovenop de puinhopen ontstaan nieuwe handeltjes, waardoor grote delen van Port-au-Prince een openluchtmarkt lijken, maar dan van het slechtste soort: van bergen oude schoenen tot balen houtskool en van smerige ‘tweedehands’ matrassen tot de talloze autoreparaties; je kunt je er geen voorstelling van maken.

Een vuilnisophaaldienst kent men niet in de stad. Wat betekent dat de bergen vuilnis, met name plastic verpakkingsmateriaal, metershoog op straat ligt, maar ook rivierbeddingen en kanaaltjes verstopt. Grote delen van deze stad zien eruit als een grote vuilnisbelt.

Het contrast met de mensen is bizar: de Haïtianen zijn een trots volk en bijna alle mensen die je op straat ziet, zien er keurig verzorgd uit, hoe arm ze ook zijn. Mooie mensen met schone kleding en een verzorgd uiterlijk. De kinderen vaak in k(l)eurige schooluniformen, de meisjes met strikken in het haar. Dat deze mensen in zo’n smerige stad kunnen wonen, kan ik niet begrijpen.

Na deze kennismaking met de stad, checken we in bij het hotel. Het hotel ligt in Pétion-Ville, een veilige buitenwijk van Port-au-Prince. ’s Avonds brengen we een kort bezoekje aan Pascal van Slingerland. Hij woont al zeventien jaar in de stad en is getrouwd met een Haïtiaanse, Karolle. Huub geeft een presentatie over de door hem ontwikkelde methode van Pachamama Raymi en er worden goede vragen gesteld door zowel de ‘lokalen’ als de mensen van Wilde Ganzen. Zou het werken in Haïti.

Woensdag 11 oktober: de grote opening

Vandaag vindt de opening van de nieuwe school ‘ecole mixte evangelique Jarikin’ plaats, in het bijzijn van veel media en hoogwaardigheidsbekleders. En natuurlijk in het bijzijn van de kinderen van de school. Het is het uiteindelijke doel van onze reis en dus een spannende dag voor iedereen. De ontvangst van gasten staat gepland vanaf 10.00 uur ’s ochtends, en we willen zeker op tijd zijn. Met als enige risico dat ‘op tijd’ voor Haïtianen een nogal rekbaar begrip is. Twee uur later komen is niet ongebruikelijk.

 

 

De weg naar de nieuwe school is, door de slechte staat van de wegen in het buitengebied maar ook door de regenval van de afgelopen nacht, onbegaanbaar voor gewone auto’s. We zijn dan ook blij met de 4-wheel-drives waar Pascal en Johan in rijden. Zeker geen overbodige luxe en zo hobbelen we door kuilen en plassen richting de nieuwe school!

Bij de school ziet alles er piekfijn uit: tenten, podium, geluid, catering, versiering: aan alles is gedacht. En dat terwijl er gisteren nog niets van voorbereidingen te zien was, wat het extra spannend maakte. Het programma begint, voor Haïtiaanse begrippen althans, behoorlijk op tijd en bestaat uit toespraken van hoogwaardigheidsbekleders, directeuren en Hans Kagchelland, die meneer Prins hierin vervangt. Het programma wordt opgevrolijkt met muziek, zang en dans door de leerlingen van de school.

 

Wij vertrekken vervolgens naar het project Double Harvest van de familie Van Wingerden uit de VS. Op Double Harvest werken zo’n 130 Haïtianen op de boerderij (kippen) en in de tuin (allerlei gewassen waaronder mais, etc.). Daarnaast beschikt Double Harvest over een school en over een professioneel uitgeruste kliniek, waar regelmatig Amerikaanse medische teams operaties uitvoeren voor de lokale bevolking. We worden heel hartelijk en gastvrij ontvangen door de familie Van Wingerden, die ’s ochtends overigens ook aanwezig was bij de opening van de school van Jarikin. Double Harvest voelde als een soort oase van rust te midden van de chaos die Haïti in veel opzichten is. Een fijne plek!

We zijn pas twee dagen in Haïti. Het voelt als een week, door de vele indrukken die we opdoen. De intense hitte (35 graden of meer) en de hoge luchtvochtigheid doen best een aanslag op je lijf, en de vele soms heftige ervaringen maken de trip behoorlijk vermoeiend. Het is dan ook fijn dat we met een leuke groep mensen zijn en dat we onze ervaringen met elkaar kunnen delen.

Morgen gaan we wat later op pad dus kunnen we uitslapen. Voor zover mogelijk, want de biologische klok is nog steeds onverbiddelijk. Waarschijnlijk duurt het wel tot het einde van de week voordat we een beetje aan het nieuwe ritme gewend zijn… Op de agenda van morgen staat een bezoek aan een landbouwgebied waar onze reisgenoot Huub ons de mogelijkheden van zijn Pachamama Raymi – programma wil tonen. Wordt vervolgd!

12 oktober: Leren van elkaar!

Onze missie voor deze dag ligt buiten de stad. Huub wil ons graag laten zien welke omgeving hij op het oog heeft voor zijn programma ‘Leren van elkaar’. Pachamama Raymi is een systeem waarbij verschillende dorpsgemeenschappen gedurende een langere periode aan zelf geformuleerde doelen werken en elkaar vervolgens beoordelen, met als vervolgstap de ‘best practices’ van elkaar over te nemen. Huub heeft dit programma in diverse ontwikkelingslanden met succes toegepast en stichting Jarikin is benieuwd of dit ook in Haiti zou kunnen werken.

 

De weg naar boven is lang en naar al snel blijkt, heel steil. We volgen de kustlijn, met adembenemende uitzichten op witte stranden en een blauwe zee. Dan gaat de weg steil omhoog en algauw kijken we uit over bergen en dalen. De bus die we deze dagen tot onze beschikking hebben, kampt echter met een technisch probleem en de motor slaat voortdurend af. Pascal, die voor deze reis als chauffeur fungeert, krijgt de bus met moeite op een veilige plek aan de kant en we besluiten niet verder te rijden en terug te keren. Missie niet geslaagd, maar we hebben wel een goede globale indruk van de omgeving.

Morgen gaan we naar de beroepsopleiding Ceprofojul die door Jarikin gefinancierd wordt, en daarna naar Bon Repos. Kinderdorp ‘Bon Repos’ is een veilige haven voor de 144 kinderen die er wonen en voor de 50 straatkinderen die er worden opgevangen. Het is het levenswerk van Johan Smoorenburg en een bezoek mag absoluut niet ontbreken in deze reis.

Dag 5: fantastische projecten​

Het is vandaag vrijdag de 13e. We brengen een bezoek aan twee projecten waar stichting Jarikin een bijdrage aan levert. We starten de dag bij Ceprofojul dat volledig wordt gefinancierd door Jarikin. Ceprofojul is een fantastisch project: een school voor vervolgonderwijs waar vooral vrouwelijke leerlingen een officiële, door de staat erkende opleiding krijgen, inclusief diploma. Jonge meiden worden hier opgeleid tot kok, naaister, kapper of schoonheidsspecialiste. Daarnaast krijgen ze les in boekhouden en informatica. Het computerlokaal is inmiddels prima ingericht. Karolle, de vrouw van Pascal, is deze school ooit begonnen op het terrein van Hart voor Haiti. In 2016 is de huidige locatie geopend. Het ziet er prachtig uit.

Daarna vertrekken we om de projecten van Hart voor Haïti te bezoeken. Zo’n 150 kinderen wonen hier. Zo’n 10 – 15 kinderen per huis begeleid door een ‘tante’ die een gezinssituatie creëert. Jongens en meisjes uiteraard gescheiden. Klein en groot. Niet alleen wonen de kinderen hier, ze gaan her ook naar school. Het is een soort veilige haven voor heel kwetsbare kinderen.

’s Avonds zijn we te gast bij Pascal en Karolle. Karolle heeft een typisch Haïtiaanse maaltijd voorbereid. Het plan om buiten te eten valt letterlijk en figuurlijk in het water: Een tropische stortbui gooit roet in het eten, dus verhuizen we naar binnen. Het eten is niet alleen bijzonder smakelijk, ook is de sfeer buitengewoon goed.

Nico verwoordt de gedachten van allen, als hij even kort terugblikt op deze bijzondere week. Acht mensen die elkaar niet of nauwelijks kennen, door Jan Prins samengebracht met maar een doel: Haïti. Het heeft zo moeten zijn.

Van onze twee reisgenoten van stichting WIlde Ganzen begrijp ik dat zij deze reis ook als bijzonder ervaren: ondanks dat zij toch alles wel zo’n beetje gezien hebben in de wereld en heel wat gewend zijn, ervaren zij de situatie in Haïti ook als chaotisch en heel bijzonder.

Dag 6: het andere Haïti​

Tijd voor een kennismaking met ‘het andere Haïti.’ Haïti is een land van tegenstellingen. De vuilnisbelten op straat versus de schone en frisse schooluniformpjes, de rijk gesorteerde supermarkten in Pétion-Ville tegenover de openluchtmarkt van ‘Cité soleil’, de krottenwijken van Port-au-Prince. Maar Haïti kent ook de tegenstelling tussen de hoofdstad en het platteland: vandaag bezoeken we samen met Pascal als onze gids het platteland van Haïti.

In veel opzichten is het platteland een verademing na de chaotische stad Port-au-Prince. Geen vuilnisbelten op de stoepen, berijdbare wegen en bijna idyllische kustdorpjes, zee en strand, groene valleien met bananenbomen en rijstvelden. Het is goed dat we ook deze kant van Haïti gezien hebben, want het maakt het land in zijn totaliteit ogenschijnlijk minder kansloos: er is wel degelijk iets mogelijk in dit land en in sommige opzichten is het land bijna een ‘gewoon’ ontwikkelingsland.

Onderweg rijden we langs het massagraf waarin na de aardbeving in 2010 tienduizenden lijken zijn gedumpt, om uitbraken van besmettelijke ziekten te voorkomen. Het maakt je stil…

Bij terugkomst eten we samen met onze reisgenoten van Wilde Ganzen Maaike en Sylvia. Zij blijven nog een aantal dagen in Haïti, wij vertrekken morgen. We besluiten de avond met een goed glas rum, Barbancourt, de nationale drank van Haiti. We brengen een toost uit op het land en we beloven dat we elkaar binnenkort weer zien!

Dag 7: we zijn weer thuis!

Ik heb gezien dat, ondanks dat Haïti een onvoorstelbaar chaotisch land vol bizarre, extreme tegenstellingen is, er heel veel mooie dingen gebeuren. Ontwikkelingen die de mensen van Haïti echt en duurzaam vooruithelpen. De nieuw geopende school in Le Rocher is daar natuurlijk een fantastisch voorbeeld van: hier wordt daadwerkelijk geïnvesteerd in de toekomst van jonge mensen. Maar ook beroepsopleiding Ceprofojul creëert kansen in een omgeving die veel mensen als kansloos zouden bestempelen en inmiddels hebben meer dan 300 jonge mensen, voornamelijk vrouwen, de school met een erkend vakdiploma afgerond!

Stichting Jarikin zou haar projecten in Haïti niet kunnen realiseren zonder de lokale partners: Hart voor Haïti (de organisatie van Johan Smoorenburg), Double Harvest van de familie Van Wingerden, en ook niet zonder mensen zoals Pascal en Karolle van Slingerland. Stuk voor stuk organisaties en mensen met een enorme drive om de wereld een klein beetje beter te maken.

Het werk van Jarikin is nog lang niet klaar! Een school bouwen is een stap, deze in stand houden een volgende! Stichting Jarikin heeft zich voorgenomen om de continuïteit van het onderwijs voor de komende vijf jaar te garanderen, door de salarissen van de leraren en de warme maaltijden te financieren. Ook verzekeren we de continuïteit van het onderwijs door de installatie van zonnepanelen: de infrastructuur is van slechte kwaliteit in Haïti en het land leent zich uitstekend voor de toepassing van zonnepanelen. Daarnaast voorziet de nieuwgebouwde school nog niet in kleuteronderwijs: hiervoor moeten binnenkort nog drie lokalen bijgebouwd worden. Ook wordt een tuinbouwklas opgestart, waarvoor een proeftuin van 2000m2 met kas aangelegd wordt. Tot slot moeten beide scholen de beschikking krijgen over een computerlokaal met 20 computers. Hiervoor is nog veel geld nodig!

Uw bijdrage aan een of meer van de projecten is van harte welkom op rekening-nummer NL68 ABNA 0259147931 ten name van Stichting Jarikin te De Lier.

Ik wil nog benadrukken dat de reis die wij maakten, niet door stichting Jarikin betaald is. De gemaakte kosten komen dus op geen enkele wijze ten laste van stichting Jarikin en de projecten van de stichting. Donaties aan Jarikin komen altijd voor 100% bij de projecten terecht. De Wilde Ganzen verhogen elke donatie met 50% en omdat Jarikin een ANBI-instelling is, zijn giften fiscaal aftrekbaar. Na deze indrukwekkende week kan ik alleen maar uit de grond van mijn hart de projecten van Jarikin aanbevelen.

Johan Smoorenburg, zendeling (én muzikant), zei deze week tegen me: ‘Ik kan niet de situatie in dit land veranderen, maar we kunnen wel de situatie van mensen veranderen.’ Laten we dat doen…

Arie Dijkstra